Người học nghề ở Đức làm việc tại doanh nghiệp và được trả lương ngay trong thời gian học. Đây là điểm khác căn bản so với cách hiểu thông thường về học nghề, và là lý do mô hình này được nhiều nước nghiên cứu.
- Học viên vừa làm tại doanh nghiệp vừa học ở trường nghề trong cùng một chương trình.
- Học viên nhận thù lao đào tạo hằng tháng từ doanh nghiệp.
- Chương trình thường kéo dài từ hai tới ba năm rưỡi tuỳ nghề.
- Kỳ thi cuối do phòng công thương hoặc phòng thủ công nghiệp tổ chức, không phải do trường.
Mô hình vận hành thế nào
Tên gọi "kép" đến từ việc có hai nơi đào tạo cùng lúc.
Học viên ký hợp đồng đào tạo với một doanh nghiệp — và đây là hợp đồng thật, có quyền và nghĩa vụ hai bên.
Phần lớn thời gian làm việc tại doanh nghiệp, học nghề trực tiếp trong môi trường sản xuất hoặc dịch vụ thật.
Phần còn lại học lý thuyết ở trường nghề — theo lịch vài ngày mỗi tuần hoặc theo khối tuần.
Doanh nghiệp trả thù lao đào tạo hằng tháng, tăng dần theo năm học — nên học viên có thu nhập ngay từ đầu.
Điểm quan trọng nhất về chất lượng: kỳ thi cuối do phòng nghề tổ chức chứ không phải trường hay doanh nghiệp — nên chuẩn đầu ra thống nhất trên cả nước, bất kể học ở doanh nghiệp nào.
Vì sao mô hình này hiệu quả
Có mấy lý do cấu trúc, đáng hiểu vì chúng giải thích cả sức mạnh công nghiệp Đức.
Doanh nghiệp đào tạo đúng thứ mình cần, nên khoảng cách giữa đào tạo và yêu cầu công việc rất hẹp.
Học viên có kinh nghiệm thật khi tốt nghiệp — không phải bắt đầu lại từ đầu như người chỉ học lý thuyết.
Doanh nghiệp có động lực đào tạo tốt vì thường muốn giữ học viên lại làm việc sau khi tốt nghiệp.
Phòng nghề giữ chuẩn chung, nên bằng có giá trị trên toàn quốc và được các doanh nghiệp khác công nhận.
Và xã hội coi trọng nghề — thợ lành nghề có thu nhập tốt và vị thế xã hội rõ ràng, như các site khác trong hệ thống này đã nói về châu Âu.
Bằng thợ cả và con đường mở doanh nghiệp
Đây là phần mà người Việt ít biết nhưng rất đáng chú ý.
Sau khi có bằng nghề và tích luỹ kinh nghiệm, người thợ có thể học tiếp để lấy bằng thợ cả.
Bằng này cho phép: mở doanh nghiệp riêng trong nghề đó, và được nhận đào tạo học viên.
Điểm quan trọng: với một số nghề thủ công, muốn mở doanh nghiệp riêng thì phải có bằng thợ cả — đây là quy định nhằm bảo đảm chất lượng và an toàn.
Ý nghĩa với người Việt: đây là con đường từ làm thuê tới làm chủ có lộ trình rõ ràng, được pháp luật công nhận.
Và bằng thợ cả ở Đức được xếp ở trình độ tương đương bậc cử nhân trong khung trình độ quốc gia — nên không phải là con đường "thấp hơn" học đại học.
Học nghề rồi có học đại học được không
Câu hỏi mà nhiều gia đình Việt Nam quan tâm nhất.
Được — và đây là điểm phá vỡ định kiến rằng phân luồng sớm là đóng cửa.
Các con đường: học bổ sung để lấy bằng cho phép vào đại học, hoặc vào đại học dựa trên bằng nghề cùng kinh nghiệm làm việc.
Điều kiện cụ thể do từng bang và từng trường quy định, và đã được mở rộng trong những năm gần đây.
Có cả mô hình vừa học đại học vừa làm tại doanh nghiệp — kết hợp hai hướng, và ngày càng phổ biến trong các ngành kỹ thuật, kinh tế.
Lời khuyên: nếu con đi hướng nghề, tìm hiểu ngay từ đầu về các con đường học tiếp — biết trước thì chọn nghề và chọn trường có lợi hơn.
Người Việt đi học nghề ở Đức
Phần thực tế cho người đang cân nhắc.
Đây là con đường có thật và đã có nhiều người Việt đi, đặc biệt trong các ngành như điều dưỡng, khách sạn, cơ khí, điện.
Điều kiện chung thường gồm: trình độ tiếng Đức đạt mức yêu cầu, bằng tốt nghiệp phổ thông, và có hợp đồng đào tạo với một doanh nghiệp Đức.
Trình độ tiếng là rào cản lớn nhất — vì cả việc học lẫn việc làm đều bằng tiếng Đức.
⚠️ Cảnh giác với các dịch vụ hứa chắc chắn có chỗ và thu phí lớn. Việc cấp thị thực là quyết định của cơ quan có thẩm quyền, và đơn vị môi giới ở Việt Nam phải được cấp phép theo quy định.
Nguồn thông tin đáng tin: cơ quan đại diện của Đức tại Việt Nam, và các tổ chức chính thức về hợp tác giáo dục giữa hai nước — nên bắt đầu từ đó, không bắt đầu từ quảng cáo.
Đào tạo nghề kép ở Đức là gì?
Học viên vừa làm tại doanh nghiệp vừa học lý thuyết ở trường nghề, có hợp đồng đào tạo thật và được trả thù lao hằng tháng.
Ai tổ chức kỳ thi cuối?
Phòng công thương hoặc phòng thủ công nghiệp, không phải trường hay doanh nghiệp — nên chuẩn đầu ra thống nhất trên cả nước.
Bằng thợ cả cho phép làm gì?
Mở doanh nghiệp riêng trong nghề đó và được nhận đào tạo học viên — với một số nghề thủ công thì đây là điều kiện bắt buộc để mở doanh nghiệp.
Học nghề rồi có vào đại học được không?
Được — qua học bổ sung để lấy bằng vào đại học, hoặc vào dựa trên bằng nghề cùng kinh nghiệm; điều kiện do từng bang và trường quy định.
