Khác với nhiều nước, ở Đức có con đường từ cư trú tới quốc tịch — và luật đã được sửa trong những năm gần đây theo hướng thuận lợi hơn. Đây là điểm khác căn bản so với các nước vùng Vịnh mà hệ thống này đã mô tả.
- Sau một số năm cư trú hợp pháp, người nước ngoài có thể xin quy chế cư trú dài hạn.
- Luật quốc tịch Đức đã được sửa đổi trong những năm gần đây.
- Điều kiện thường gồm thời gian cư trú, trình độ tiếng, thu nhập ổn định và đóng bảo hiểm hưu trí.
- Trẻ sinh ra tại Đức có thể có quốc tịch Đức theo điều kiện về cư trú của cha mẹ.
Hai nấc: cư trú dài hạn và quốc tịch
Phân biệt hai thứ này trước tiên.
Cư trú dài hạn — quy chế cho phép ở lại không thời hạn, nhưng vẫn giữ quốc tịch gốc và không có quyền bầu cử.
Quốc tịch — trở thành công dân Đức, với đầy đủ quyền và nghĩa vụ.
Điều kiện chung cho cư trú dài hạn thường gồm: số năm cư trú hợp pháp, thu nhập đủ nuôi bản thân và gia đình, đóng bảo hiểm hưu trí đủ thời gian, trình độ tiếng Đức nhất định, và chỗ ở phù hợp.
Có các diện được rút ngắn thời gian — ví dụ với người tốt nghiệp đại học ở Đức hoặc người có trình độ chuyên môn cao, theo điều kiện quy định.
⚠️ Số năm và điều kiện cụ thể do luật quy định và đã thay đổi — phải tra ở cơ quan quản lý người nước ngoài tại nơi mình sống, vì đây cũng là việc do cấp địa phương thực hiện.
Cải cách luật quốc tịch
Thay đổi lớn nhất trong lĩnh vực này nhiều năm qua.
Luật quốc tịch Đức đã được sửa đổi trong những năm gần đây, theo hướng rút ngắn thời gian cư trú yêu cầu và nới quy định về việc giữ nhiều quốc tịch.
Trước đó, nguyên tắc chung là phải thôi quốc tịch gốc khi nhập quốc tịch Đức, với một số ngoại lệ.
Đây là thay đổi có ý nghĩa lớn với cộng đồng người Việt, vì việc phải thôi quốc tịch Việt Nam từng là rào cản thật với nhiều người.
Lưu ý quan trọng: việc giữ hay thôi quốc tịch Việt Nam còn phụ thuộc pháp luật Việt Nam, là một hệ thống riêng với thủ tục riêng.
Nghĩa là: phải tra cả hai phía — quy định của Đức về nhập quốc tịch, và quy định của Việt Nam về việc giữ hoặc thôi quốc tịch.
Nguồn đáng tin: cơ quan quản lý người nước ngoài của Đức, và cơ quan đại diện Việt Nam tại Đức — hỏi cả hai trước khi quyết định.
Trẻ sinh ra tại Đức
Phần quan trọng với gia đình trẻ.
Trẻ sinh ra tại Đức có thể có quốc tịch Đức nếu cha hoặc mẹ đáp ứng điều kiện về thời gian và tư cách cư trú.
Đây là khác biệt căn bản so với các nước không có cơ chế này — như UAE mà hệ thống này đã mô tả, nơi trẻ sinh ra vẫn là người nước ngoài.
Điều kiện cụ thể do luật quy định và đã được điều chỉnh qua các lần sửa luật.
Với gia đình người Việt: nên tìm hiểu điều kiện này trước khi sinh con, vì nó ảnh hưởng tới giấy tờ của con ngay từ đầu.
Và vấn đề hai quốc tịch với con cũng phải tra cả phía Việt Nam — quy định về quốc tịch của trẻ có cha mẹ là công dân Việt Nam là một chủ đề riêng.
Chuẩn bị từ sớm
Những việc làm ngay từ năm đầu sẽ có ích nhiều năm sau.
Giữ mọi giấy tờ chứng minh cư trú liên tục — đăng ký cư trú, giấy phép, hợp đồng thuê nhà.
Giữ giấy tờ chứng minh đóng bảo hiểm hưu trí — đây là điều kiện của nhiều diện, và thiếu giấy tờ của những năm đầu là vấn đề thật.
Học tiếng Đức tới mức yêu cầu — và lấy chứng chỉ, vì chứng chỉ mới là thứ nộp được vào hồ sơ.
Tránh gián đoạn cư trú — các khoảng thời gian ở ngoài nước Đức quá dài có thể ảnh hưởng tới việc tính thời gian.
Tránh các vi phạm pháp luật, kể cả vi phạm hành chính lặp lại — điều này được xem xét trong hồ sơ.
Và hỏi sớm thay vì đợi đủ năm mới hỏi — biết trước điều kiện thì chuẩn bị đúng hướng, thay vì phát hiện thiếu một điều kiện khi đã nộp hồ sơ.
Ở Đức có con đường tới quốc tịch không?
Có — khác với nhiều nước, và luật đã được sửa trong những năm gần đây theo hướng rút ngắn thời gian và nới quy định về giữ nhiều quốc tịch.
Cư trú dài hạn và quốc tịch khác nhau thế nào?
Cư trú dài hạn cho phép ở lại không thời hạn nhưng vẫn giữ quốc tịch gốc và không có quyền bầu cử; quốc tịch là trở thành công dân Đức với đầy đủ quyền và nghĩa vụ.
Trẻ sinh ở Đức có quốc tịch Đức không?
Có thể, nếu cha hoặc mẹ đáp ứng điều kiện về thời gian và tư cách cư trú — nên tìm hiểu điều kiện này trước khi sinh con.
Nên chuẩn bị gì từ sớm?
Giữ giấy tờ chứng minh cư trú liên tục và đóng bảo hiểm hưu trí, lấy chứng chỉ tiếng, tránh gián đoạn cư trú, và hỏi điều kiện sớm thay vì đợi đủ năm.
