Học sinh gốc Việt ở Đức có thành tích được ghi nhận cao — điều được các nghiên cứu và truyền thông Đức nhắc tới. Nhưng phía sau con số đó là những điều ít được nói, và bài này nói cả hai mặt.
- Tỷ lệ học sinh gốc Việt vào trường hướng đại học ở Đức được ghi nhận là cao.
- Đây là chủ đề được các nghiên cứu ở Đức quan tâm và bàn tới.
- Nguyên nhân thường được nêu là kỳ vọng gia đình và mức đầu tư cho việc học.
- Nhiều gia đình người Việt ở Đức có giờ làm việc rất dài.
Điều được ghi nhận
Các nghiên cứu ở Đức đã ghi nhận tỷ lệ học sinh gốc Việt vào trường hướng đại học cao — và đây là chủ đề được truyền thông Đức quan tâm.
Điều làm nó đáng chú ý: kết quả này đạt được bất kể hoàn cảnh kinh tế của gia đình, vốn thường là yếu tố ảnh hưởng mạnh trong hệ thống giáo dục Đức.
Các nguyên nhân được nêu trong các nghiên cứu: kỳ vọng rất cao của gia đình, mức đầu tư cho việc học, và việc học được coi là con đường duy nhất.
Thêm một yếu tố: mạng lưới cộng đồng chia sẻ thông tin về hệ thống giáo dục — phụ huynh học hỏi nhau về cách chọn trường và cách hỗ trợ con.
Và con vào trường bản địa từ nhỏ nên không có rào cản ngôn ngữ, khác hẳn thế hệ cha mẹ — đúng như mô hình mà hệ thống này đã ghi nhận ở các cộng đồng người Việt tại châu Âu.
Cái giá ít được nói
Phần cần nói thẳng, vì nó quan trọng với các bậc cha mẹ đang nuôi con ở Đức.
Nhiều trẻ lớn lên mà ít gặp bố mẹ — gia đình làm cửa hàng hoặc quán ăn thường làm từ sáng tới tối, kể cả cuối tuần.
Rào cản ngôn ngữ trong chính gia đình — bố mẹ nói tiếng Việt, con trả lời tiếng Đức, và những chuyện sâu thì cả hai bên không đủ vốn từ để nói với nhau.
Áp lực phải thành công — nhiều người thế hệ hai mô tả cảm giác không được phép thất bại, vì thất bại nghĩa là phụ công bố mẹ.
Ít được chọn hướng đi của mình — một số ngành được gia đình coi là đúng, các ngành khác thì không.
Hệ quả mà các nhà chuyên môn ở Đức ghi nhận: áp lực kéo dài có tác động tới sức khoẻ tâm lý, và điều này đúng với mọi cộng đồng có kỳ vọng học tập cao.
Bài này nêu cả hai mặt không phải để phê phán thế hệ cha mẹ — mà để thế hệ đang nuôi con biết mà cân bằng.
Câu hỏi bản sắc
Điều mọi thế hệ thứ hai đều gặp.
Câu hỏi mình là người Việt hay người Đức — và câu trả lời thường không phải một trong hai.
Trải nghiệm phổ biến: ở Đức thì bị hỏi quê ở đâu, còn về Việt Nam thì bị coi là Việt kiều — không thuộc hẳn về đâu.
Ở Đức có thêm một lớp nữa: hai cộng đồng người Việt với hai lịch sử khác nhau, như chuyên mục về đông tây đã kể — dù ranh giới đó mờ đi rõ ở thế hệ hai.
Điều đáng mừng: nhiều người thế hệ hai nay coi bản sắc kép là lợi thế — họ làm cầu nối, làm việc trong quan hệ hai nước, và kể câu chuyện cộng đồng bằng chính tiếng Đức.
Và một số người gốc Việt đã tham gia đời sống công cộng ở Đức — trong truyền thông, nghệ thuật và các lĩnh vực khác.
Lời khuyên cho cha mẹ
Dành thời gian cho con dù việc bận tới đâu — đây là điều nhiều bậc cha mẹ thế hệ trước nói là tiếc nhất khi nhìn lại.
Giữ tiếng Việt từ sớm — bài riêng trong chuyên mục này nói kỹ cách làm.
Đừng đặt toàn bộ giá trị của con vào kết quả học, và đừng so sánh con với con nhà khác.
Tôn trọng lựa chọn nghề của con — hệ thống Đức có nhiều con đường, và trường nghề không phải lựa chọn kém, như chuyên mục giáo dục đã nói rõ.
Kể cho con nghe câu chuyện của gia đình — vì sao bố mẹ sang đây, đã trải qua những gì. Nhiều người thế hệ hai nói họ chỉ hiểu và trân trọng bố mẹ sau khi biết câu chuyện đó.
Và để ý dấu hiệu con quá tải — ở Đức, tìm tới hỗ trợ tâm lý cho trẻ là chuyện bình thường và có sẵn qua trường học.
Học sinh gốc Việt ở Đức học giỏi không?
Các nghiên cứu ở Đức ghi nhận tỷ lệ vào trường hướng đại học cao, và đáng chú ý là đạt được bất kể hoàn cảnh kinh tế gia đình.
Nguyên nhân được nêu là gì?
Kỳ vọng rất cao của gia đình, mức đầu tư cho việc học, việc học được coi là con đường duy nhất, và mạng lưới cộng đồng chia sẻ thông tin về hệ thống giáo dục.
Mặt khó của thế hệ hai là gì?
Ít gặp bố mẹ vì gia đình làm giờ dài, rào cản ngôn ngữ ngay trong nhà, và áp lực không được phép thất bại.
Cha mẹ nên tránh điều gì?
Đừng đặt toàn bộ giá trị của con vào kết quả học, đừng so sánh với con nhà khác, và hãy tôn trọng lựa chọn nghề của con.
