Nordrhein-Westfalen và vùng công nghiệp phía tây

Bang đông dân nhất nước Đức, từng sống bằng than và thép, và đang trong một cuộc chuyển đổi kéo dài nhiều thập niên — câu chuyện này đáng biết vì nó là bài học về việc một vùng công nghiệp cũ làm gì khi ngành cũ kết thúc.

Một vùng đô thị liền mạch

Đặc điểm địa lý làm bang này khác mọi nơi khác ở Đức.

Vùng Ruhr là một chuỗi thành phố lớn nằm sát nhau, tạo thành một vùng đô thị liên tục với hàng triệu dân.

Các thành phố trong và quanh vùng: Dortmund, Essen, Duisburg, Bochum — mỗi nơi từng là một trung tâm công nghiệp riêng.

Gần đó là Köln và Düsseldorf, hai thành phố lớn với tính cách khác hẳn vùng Ruhr — thiên về dịch vụ, truyền thông, thời trang và hội chợ.

Hệ quả thực tế: đi lại giữa các thành phố rất thuận tiện, và người ta có thể sống ở thành phố này mà làm ở thành phố khác dễ dàng.

Với người tìm việc: đây là thị trường lao động lớn nhất nước Đức về quy mô, với nhiều lựa chọn trong bán kính ngắn.

Từ than thép sang cái gì

Phần đáng học nhất của câu chuyện này.

Trong nhiều thập niên, vùng Ruhr là động lực công nghiệp của nước Đức — than cho năng lượng, thép cho mọi ngành.

Từ nửa sau thế kỷ 20, ngành than bắt đầu suy giảm do cạnh tranh từ nguồn nhập khẩu rẻ hơn và do thay đổi cơ cấu năng lượng.

Mỏ than cuối cùng của vùng đóng cửa vào cuối thập niên 2010 — kết thúc một chương kéo dài hơn một thế kỷ.

Cách vùng này xử lý quá trình đó: chuyển đổi kéo dài, có kế hoạch, với đầu tư lớn vào giáo dục và hạ tầng.

Biểu hiện cụ thể: nhiều đại học mới được lập trong vùng từ thập niên 1960 trở đi — một quyết định nhằm thay đổi cơ cấu lao động qua một thế hệ.

Và các khu công nghiệp cũ được chuyển thành bảo tàng, không gian văn hoá và công viên — một số trở thành điểm đến được biết tới quốc tế.

Bài học từ cuộc chuyển đổi

Đây là phần có giá trị vượt khỏi chuyện nước Đức.

Chuyển đổi một vùng công nghiệp mất nhiều thập niên, không phải vài năm — và quá trình này vẫn đang tiếp tục.

Đầu tư vào giáo dục là công cụ chính, vì thế hệ sau mới là người làm việc trong nền kinh tế mới.

Không phải mọi thứ đều thành công — một số thành phố trong vùng vẫn có tỷ lệ thất nghiệp cao hơn mức trung bình cả nước, và đây là thực tế được nói công khai.

Giữ lại di sản công nghiệp thay vì phá bỏ tạo ra bản sắc riêng và cả nguồn thu từ du lịch.

Với người Việt quan tâm phát triển vùng: đây là trường hợp nghiên cứu đáng đọc, vì Việt Nam cũng có các vùng gắn với một ngành duy nhất.

Köln và Düsseldorf

Hai thành phố lớn với tính cách rất khác nhau, và người bản địa hay so sánh chúng.

Köln — thành phố lâu đời, với nhà thờ lớn là biểu tượng, truyền thống lễ hội mạnh, và là trung tâm truyền thông cùng phát thanh truyền hình.

Düsseldorf — trung tâm kinh doanh, thời trang và hội chợ thương mại, với không khí trang trọng hơn.

Đáng chú ý với người châu Á: Düsseldorf có cộng đồng người Nhật lớn, hình thành từ các doanh nghiệp Nhật đặt trụ sở châu Âu tại đây — nên có khu phố với hàng quán và dịch vụ châu Á.

Sự cạnh tranh giữa hai thành phố là chủ đề đùa vui truyền thống, thể hiện rõ nhất trong bóng đá và trong chuyện bia địa phương.

Sống và làm việc ở bang này

Chi phí nhà ở thấp hơn đáng kể so với Munich và vùng Stuttgart — đây là lợi thế lớn với người mới sang.

Thị trường lao động rộng và đa dạng: công nghiệp, logistics, dịch vụ, y tế, công nghệ thông tin.

Mạng lưới giao thông công cộng dày, do các thành phố nằm sát nhau.

Có cộng đồng người nước ngoài lâu đời, vì vùng này tiếp nhận lao động nhập cư từ nhiều thập niên trước — nên hạ tầng xã hội cho người nước ngoài phát triển.

Điểm cần cân nhắc: một số khu vực trong vùng có kinh tế khó khăn hơn, nên tìm hiểu kỹ theo từng thành phố chứ không theo cả bang.