Bang ở Đức không phải đơn vị hành chính thuần tuý. Mỗi bang có hiến pháp riêng, quốc hội riêng và chính phủ riêng — và hiểu điều này là hiểu được vì sao ở Đức mọi thứ khác nhau tuỳ nơi.
- Cộng hoà Liên bang Đức gồm mười sáu bang.
- Ba bang là bang thành phố: Berlin, Hamburg và Bremen.
- Bayern là bang lớn nhất về diện tích; Nordrhein-Westfalen đông dân nhất.
- Mỗi bang có hiến pháp, quốc hội bang và chính phủ bang riêng.
Danh sách mười sáu bang
Miền nam: Bayern và Baden-Württemberg — hai bang giàu, mạnh về công nghiệp và có bản sắc riêng rõ nét.
Miền tây: Nordrhein-Westfalen, Hessen, Rheinland-Pfalz và Saarland.
Miền bắc: Niedersachsen, Schleswig-Holstein, cùng hai bang thành phố Hamburg và Bremen.
Miền đông: Sachsen, Sachsen-Anhalt, Thüringen, Brandenburg và Mecklenburg-Vorpommern.
Berlin vừa là thủ đô vừa là một bang riêng, nằm lọt trong bang Brandenburg.
Ba bang tự gọi mình là bang tự do — Bayern, Sachsen và Thüringen — một danh xưng có gốc lịch sử, không tạo ra quyền pháp lý khác biệt.
Ba bang thành phố
Đây là đặc điểm hiếm gặp, đáng nói riêng.
Berlin, Hamburg và Bremen là bang nhưng đồng thời là thành phố — chính quyền thành phố cũng chính là chính quyền bang.
Bremen là trường hợp đặc biệt hơn nữa: bang này gồm hai thành phố nằm cách nhau, là Bremen và Bremerhaven, với một dải lãnh thổ của bang khác ở giữa.
Gốc lịch sử: Hamburg và Bremen từng là thành phố tự do trong liên minh thương mại Hanse — có chủ quyền riêng từ thời trung cổ, và truyền thống đó được giữ khi nước Đức hiện đại hình thành.
Hệ quả thực tế: ba nơi này có quy định riêng về nhiều mặt, và thủ tục hành chính khác với các bang khác.
Với người nước ngoài: sống ở Hamburg khác với sống ở vùng ngoại ô thuộc bang Schleswig-Holstein ngay cạnh, dù khoảng cách chỉ vài cây số.
Bang có quyền gì
Đây là phần cốt lõi của cả chuyên mục.
Theo Hiến pháp Đức, những gì không giao cho liên bang thì thuộc thẩm quyền của bang — nguyên tắc giống UAE mà các site khác trong hệ thống này đã nói, nhưng vận hành khác.
Các lĩnh vực quan trọng thuộc bang: giáo dục, văn hoá, cảnh sát, phát thanh truyền hình công, và phần lớn việc thi hành pháp luật.
Giáo dục là lĩnh vực bang giữ chặt nhất — mỗi bang có hệ thống trường, chương trình và kỳ thi riêng, tới mức chuyển trường giữa hai bang là việc thật sự phức tạp. Đây là chủ đề của một chuyên mục riêng trên trang này.
Cảnh sát là của bang, không phải của liên bang — nên lực lượng cảnh sát ở Bayern và ở Berlin là hai tổ chức khác nhau.
Và phát thanh truyền hình công được tổ chức theo vùng, rồi hợp thành mạng lưới toàn quốc — đây là lý do các chương trình vùng có vị trí quan trọng trong đời sống Đức.
Bang tham gia quyết định ở cấp liên bang thế nào
Cơ chế này làm nước Đức khác nhiều liên bang khác.
Có một cơ quan ở cấp liên bang đại diện cho các bang, gồm thành viên do chính phủ các bang cử.
Điểm quan trọng: các đạo luật liên bang có ảnh hưởng tới bang cần được cơ quan này thông qua.
Hệ quả chính trị: chính phủ liên bang không thể quyết mọi việc một mình, và phải thương lượng với các bang.
Số phiếu của mỗi bang phụ thuộc quy mô dân số, nhưng không tỷ lệ thuận hoàn toàn — nên bang nhỏ vẫn có tiếng nói đáng kể.
Với người quan sát từ ngoài: điều này giải thích vì sao nhiều quyết sách ở Đức mất thời gian — không phải bộ máy chậm mà là cấu trúc đòi hỏi đồng thuận.
Ý nghĩa thực tế với người nước ngoài
Thủ tục hành chính do bang và do cấp địa phương thực hiện — nên biểu mẫu, thời gian xử lý và cách làm khác nhau giữa các nơi.
Quy định về học phí đại học, về hỗ trợ xã hội, về giấy phép nghề đều có phần thuộc bang.
Ngày nghỉ lễ khác nhau giữa các bang — có ngày là lễ ở Bayern mà không phải lễ ở Berlin.
Tra thông tin phải tra theo bang và theo thành phố mình sống, không tra chung chung về nước Đức — đây là lỗi phổ biến nhất của người mới tìm hiểu.
Và kinh nghiệm của người quen ở bang khác có thể không áp dụng được cho mình — nên hỏi người ở đúng nơi mình sẽ tới.
Đức có bao nhiêu bang?
Mười sáu bang, trong đó ba bang là bang thành phố: Berlin, Hamburg và Bremen. Bayern lớn nhất về diện tích, Nordrhein-Westfalen đông dân nhất.
Bang ở Đức có quyền gì?
Giáo dục, văn hoá, cảnh sát, phát thanh truyền hình công và phần lớn việc thi hành pháp luật — những gì không giao cho liên bang thì thuộc bang.
Vì sao Bremen gồm hai thành phố tách rời?
Vì bang này gồm Bremen và Bremerhaven, với lãnh thổ bang khác ở giữa — di sản từ thời hai nơi là thành phố tự do trong liên minh thương mại Hanse.
Người nước ngoài cần lưu ý gì?
Tra thông tin theo đúng bang và thành phố mình sống, không tra chung về nước Đức — thủ tục, học phí và cả ngày nghỉ lễ đều khác nhau giữa các bang.
