Nhà ở Đức được xây để giữ ấm, không phải để làm mát. Khi có đợt nắng nóng thì điều đó thành vấn đề — và người Việt quen dùng điều hoà sẽ thấy rõ ngay mùa hè đầu tiên.
- Phần lớn nhà ở tại Đức không lắp điều hoà không khí.
- Nhiều nhà có cửa chớp bên ngoài, dùng để chắn nắng.
- Các đợt nắng nóng đã trở nên thường xuyên hơn trong những năm gần đây.
- Mùa xuân và đầu hè là mùa cao điểm của dị ứng phấn hoa.
Vì sao không có điều hoà
Có mấy lý do, và hiểu chúng giúp biết phải làm gì.
Khí hậu lịch sử không cần — mùa hè ở Đức truyền thống mát, và số ngày thật nóng mỗi năm ít.
Nhà được thiết kế cho mùa đông — tường dày, cách nhiệt tốt, cửa kín, giữ nhiệt rất hiệu quả. Điều đó cũng có nghĩa là nhiệt vào rồi thì khó thoát.
Lắp điều hoà trong nhà thuê cần sự đồng ý của chủ nhà, và với chung cư thì còn liên quan tới mặt ngoài toà nhà.
Ý thức về tiêu thụ năng lượng cũng là một yếu tố trong lựa chọn của nhiều hộ gia đình.
Kết quả: khi có đợt nắng nóng, nhà nóng lên và giữ nhiệt nhiều ngày — đặc biệt là căn hộ tầng áp mái.
Làm mát nhà không cần điều hoà
Đây là kỹ năng người bản địa dùng, và rất hiệu quả nếu làm đúng.
Nguyên tắc số một: chặn nắng từ bên ngoài — dùng cửa chớp ngoài hoặc rèm ngoài, vì chặn nhiệt trước khi nó qua kính hiệu quả hơn nhiều so với rèm trong nhà.
Đóng cửa sổ và hạ cửa chớp vào ban ngày, khi ngoài trời nóng hơn trong nhà.
Mở toang cửa sổ vào đêm và sáng sớm, khi không khí ngoài đã mát — đây là lúc đổi không khí và hạ nhiệt cho tường.
Cách làm này ngược hoàn toàn với thói quen của người Việt, vốn quen mở cửa ban ngày cho thoáng.
Quạt giúp cảm giác mát hơn dù không hạ nhiệt độ phòng, và tiêu thụ điện rất ít.
Và với căn hộ tầng áp mái: đây là loại nóng nhất vào mùa hè — nên cân nhắc kỹ khi thuê, và hỏi về cửa chớp.
Đợt nắng nóng và sức khoẻ
Các đợt nắng nóng đã trở nên thường xuyên hơn, và đây là chủ đề được cơ quan y tế Đức khuyến cáo hằng năm.
Nhóm rủi ro: người cao tuổi, trẻ nhỏ, người có bệnh tim mạch hoặc hô hấp.
Khuyến cáo thường gặp: uống nhiều nước, tránh ra ngoài giờ nắng gắt, và không để ai trong xe đóng kín.
Một điểm khác Việt Nam: nhiều nơi công cộng ở Đức cũng không có điều hoà — nên không phải cứ ra ngoài là mát hơn.
Nơi mát đáng nhớ: trung tâm thương mại, thư viện, bảo tàng, và nhà thờ lớn — người bản địa dùng các nơi này trong đợt nóng.
Và hồ bơi ngoài trời cùng hồ tự nhiên là nơi người Đức đi vào những ngày nóng, như đã nói ở chuyên mục về thành phố.
Mùa dị ứng phấn hoa
Vấn đề sức khoẻ theo mùa mà nhiều người Việt gặp lần đầu ở Đức.
Mùa xuân và đầu hè là cao điểm phấn hoa, với các loại cây khác nhau nở vào các thời điểm khác nhau.
Triệu chứng: hắt hơi, ngứa mắt, chảy nước mũi, nghẹt mũi — dễ bị nhầm với cảm lạnh.
Điểm đáng chú ý: người chưa từng bị dị ứng ở Việt Nam vẫn có thể phát dị ứng sau vài năm ở Đức — vì tiếp xúc với loại phấn hoa mới.
Việc nên làm: đi khám để xác định mình dị ứng với loại nào, thay vì tự mua thuốc.
Có lịch phấn hoa và dự báo theo vùng — hữu ích để biết ngày nào nên hạn chế ra ngoài.
Mùa hè là mùa của đời sống ngoài trời
Phần dễ chịu, và là lý do nhiều người thấy mùa hè Đức rất đáng sống.
Ngày dài và thời tiết ôn hoà làm mùa hè thành mùa của mọi hoạt động — công viên đông tới tối muộn, quán bày bàn ra ngoài, lễ hội diễn ra liên tục.
Nhiều thành phố có lễ hội đường phố và chợ phiên mùa hè, và đây là dịp tốt để người mới sang làm quen với hàng xóm.
Kỳ nghỉ hè của trường kéo dài nhiều tuần, lệch nhau giữa các bang như đã nói ở chuyên mục giáo dục — nên nơi du lịch không quá tải cùng lúc.
Đây cũng là mùa nhiều người nghỉ phép, nên công việc chậm lại và các quyết định lớn thường chờ tới mùa thu.
Với người đi làm: đăng ký nghỉ phép hè sớm, vì đồng nghiệp cũng muốn nghỉ cùng thời điểm và nhiều nơi phải sắp xếp luân phiên.
Và với gia đình có con: lên kế hoạch cho kỳ nghỉ hè dài từ sớm — các trại hè và chương trình cho trẻ thường kín chỗ trước nhiều tháng.
Và các biện pháp đơn giản: đóng cửa sổ vào giờ phấn hoa cao, tắm gội trước khi ngủ, và không phơi quần áo ngoài trời trong mùa cao điểm.
Vì sao nhà ở Đức không có điều hoà?
Vì khí hậu lịch sử không cần, nhà được thiết kế cho mùa đông với cách nhiệt tốt, và lắp điều hoà trong nhà thuê cần sự đồng ý của chủ nhà.
Làm mát nhà thế nào khi không có điều hoà?
Đóng cửa và hạ cửa chớp ban ngày, mở toang cửa sổ vào đêm và sáng sớm — ngược với thói quen của người Việt là mở cửa ban ngày cho thoáng.
Đợt nắng nóng nên tránh ở đâu?
Trung tâm thương mại, thư viện, bảo tàng và nhà thờ lớn — vì nhiều nơi công cộng ở Đức cũng không có điều hoà.
Chưa từng dị ứng có bị ở Đức không?
Có thể — người chưa từng dị ứng ở Việt Nam vẫn có thể phát dị ứng sau vài năm do tiếp xúc loại phấn hoa mới, nên nên đi khám để xác định.
