Tự làm chủ ở Đức: các hình thức và điều cần biết

Mở doanh nghiệp ở Đức không khó về thủ tục, nhưng có mấy quy định đặc thù mà người nước ngoài hay vấp. Biết trước thì tránh được cả rắc rối pháp lý lẫn chi phí không cần thiết.

Hai loại hoạt động — phân biệt trước tiên

Đây là phân biệt pháp lý quyết định nghĩa vụ của mình.

Hành nghề tự do — áp dụng cho một số nghề được luật liệt kê, như bác sĩ, luật sư, kiến trúc sư, nhà báo, phiên dịch, một số nghề tư vấn và sáng tạo.

Hoạt động kinh doanh — áp dụng cho phần lớn các hoạt động khác: bán lẻ, nhà hàng, dịch vụ, sản xuất.

Khác biệt thực tế: hoạt động kinh doanh phải đăng ký với cơ quan quản lý và chịu thêm một loại thuế địa phương, còn hành nghề tự do thì không.

Ranh giới giữa hai loại không phải lúc nào cũng rõ, và cơ quan thuế là bên xác định.

Lời khuyên: hỏi tư vấn thuế trước khi đăng ký — xác định sai loại hình dẫn tới nghĩa vụ thuế khác và phải điều chỉnh về sau.

Nghề cần bằng thợ cả

Quy định đặc thù của Đức, đã nhắc ở chuyên mục giáo dục và nói kỹ ở đây.

Với một số nghề thủ công, muốn mở doanh nghiệp riêng thì phải có bằng thợ cả hoặc có người đủ điều kiện đứng tên chuyên môn.

Các nghề thuộc diện này thường liên quan tới an toàn và sức khoẻ — điện, hệ thống sưởi và nước, xây dựng, một số nghề chăm sóc.

Với người Việt: đây là điều phải kiểm tra trước khi tính mở cơ sở, vì nhiều nghề mà ở Việt Nam mở tự do thì ở Đức có điều kiện.

Có các con đường thay thế: thuê người có bằng thợ cả làm quản lý chuyên môn, hoặc xin công nhận kinh nghiệm tương đương theo điều kiện quy định.

Cơ quan để hỏi: phòng thủ công nghiệp của vùng mình — họ tư vấn miễn phí về việc nghề nào cần điều kiện gì.

Bảo hiểm khi tự làm chủ

Phần mà người tự làm hay tính thiếu.

Người tự làm chủ phải tự lo bảo hiểm y tế toàn bộ — không có người sử dụng lao động đóng một nửa như khi làm thuê.

Nghĩa là chi phí bảo hiểm y tế cao hơn đáng kể so với khi đi làm công, và đây là khoản phải tính vào giá dịch vụ của mình.

Về hưu trí: phần lớn người tự làm không thuộc diện bắt buộc tham gia hệ thống hưu trí công, nhưng có ngoại lệ với một số nghề.

Hệ quả: phải tự lo tích luỹ cho tuổi già — vấn đề mà giới chính sách Đức bàn nhiều vì nhiều người tự làm về già không đủ lương hưu.

Lời khuyên thực tế: tính bảo hiểm và tích luỹ hưu trí vào chi phí ngay từ khi định giá dịch vụ, đừng coi là khoản để sau.

Thuế và sổ sách

Đăng ký với cơ quan thuế là bước bắt buộc sau khi bắt đầu hoạt động.

Có quy định đơn giản hoá cho doanh nghiệp doanh thu nhỏ — được miễn một số nghĩa vụ về thuế giá trị gia tăng, với điều kiện về ngưỡng doanh thu.

Điểm cần cân nhắc: áp dụng quy định này có lợi hay không tuỳ mô hình kinh doanh — nên hỏi tư vấn thuế trước khi chọn.

Nghĩa vụ ghi chép sổ sách khác nhau tuỳ quy mô và loại hình, từ ghi chép đơn giản tới kế toán đầy đủ.

Lời khuyên lặp lại từ mọi site trong hệ thống này: thuê tư vấn thuế ngay từ đầu — chi phí nhỏ so với rủi ro sai sót, và ở Đức thì nghề này được quản lý chặt nên chất lượng đảm bảo.

Và nhà hàng, quán ăn có thêm các quy định riêng về vệ sinh an toàn thực phẩm, về giấy phép và về đào tạo — đây là ngành nhiều người Việt làm, nên tìm hiểu kỹ trước khi bắt đầu.