Bảo hiểm y tế ở Đức: công hay tư, và vì sao chọn sai thì khó quay lại

Bảo hiểm y tế công ở Đức bảo hiểm cả vợ chồng con cái không mất thêm tiền. Bảo hiểm tư thì không. Và chuyển từ tư về công không dễ — nên đây là quyết định phải cân nhắc kỹ ngay từ đầu.

Hai hệ thống khác nhau thế nào

Bảo hiểm công — phí tính theo tỷ lệ phần trăm thu nhập, có mức trần. Người sử dụng lao động đóng một phần.

Bảo hiểm tư — phí tính theo tuổi, giới tính và tình trạng sức khoẻ khi tham gia, không phụ thuộc thu nhập.

Hệ quả: người trẻ, khoẻ, thu nhập cao thì bảo hiểm tư có thể rẻ hơn ở thời điểm tham gia.

Nhưng có mặt còn lại: phí bảo hiểm tư tăng theo tuổi, và người già thì gánh nặng lớn hơn nhiều.

Không phải ai cũng được chọn — việc có được tham gia bảo hiểm tư hay không phụ thuộc vào nghề nghiệp và mức thu nhập, theo điều kiện luật định.

Điểm mấu chốt: bảo hiểm gia đình

Đây là khác biệt lớn nhất và là chỗ nhiều người quyết định sai.

Bảo hiểm công có chế độ bảo hiểm cho thành viên gia đình không có thu nhập riêng — vợ hoặc chồng và con cái được bảo hiểm mà không phải đóng thêm.

Bảo hiểm tư thì mỗi người một hợp đồng riêng, và mỗi người đóng phí riêng.

Hệ quả với gia đình đông người: chênh lệch chi phí giữa hai hệ thống có thể rất lớn.

Đây là lý do người độc thân thấy bảo hiểm tư rẻ, rồi khi có gia đình thì bài toán đảo ngược.

Và chuyển từ tư về công không đơn giản — có điều kiện chặt, và với người trên một độ tuổi nhất định thì rất khó.

Lời khuyên: nếu có kế hoạch lập gia đình ở Đức, cân nhắc rất kỹ trước khi chọn bảo hiểm tư.

Trường hợp sinh viên và người mới sang

Sinh viên có chế độ bảo hiểm công với mức phí riêng, thấp hơn mức thông thường, tới một độ tuổi nhất định.

Bảo hiểm y tế là điều kiện để nhập học và để xin thị thực — nên phải có trước khi sang.

Với người đi làm: người sử dụng lao động thường đăng ký bảo hiểm công cho nhân viên, và người lao động chọn quỹ bảo hiểm cụ thể.

Các quỹ bảo hiểm công cạnh tranh nhau về dịch vụ và về một số quyền lợi bổ sung, dù mức phí cơ bản giống nhau — nên so sánh có ích.

Và bảo hiểm du lịch không thay thế được bảo hiểm y tế cho mục đích cư trú dài hạn — đây là lỗi người mới hay mắc.

Đi khám ở Đức

Thực tế hằng ngày, khác Việt Nam khá nhiều.

Bác sĩ gia đình là cửa vào hệ thống — giống mô hình đã mô tả ở các site khác của hệ thống này về châu Âu.

Khám chuyên khoa thường cần giấy giới thiệu, và phải đặt hẹn trước.

Thời gian chờ hẹn chuyên khoa có thể dài — đây là vấn đề được phàn nàn nhiều ở Đức, đặc biệt với bệnh nhân bảo hiểm công.

Ngoài giờ và cuối tuần có hệ thống trực, và có số điện thoại riêng để hỏi tư vấn y tế ngoài giờ.

Cấp cứu thì tới thẳng khoa cấp cứu bệnh viện hoặc gọi cấp cứu — nhưng không dùng cho vấn đề thông thường.

Những gì bảo hiểm chi trả và những gì không

Phần thực tế mà người mới sang hay hiểu nhầm là bảo hiểm lo hết.

Bảo hiểm công chi trả phần lớn chi phí khám chữa bệnh cơ bản — khám, thuốc theo đơn, nằm viện, phẫu thuật cần thiết.

Nhưng có các khoản người bệnh tự trả một phần, ví dụ với thuốc theo đơn và với một số dịch vụ — mức tự trả do luật quy định và có giới hạn trần theo năm.

Một số dịch vụ không thuộc phạm vi chi trả cơ bản — nha khoa ngoài mức cơ bản, một số phương pháp điều trị, và phần lớn dịch vụ thẩm mỹ.

Nha khoa là chỗ chênh lệch rõ nhất: bảo hiểm chi trả mức cơ bản, còn các lựa chọn cao hơn thì người bệnh bù phần chênh — nên nhiều người mua thêm bảo hiểm bổ sung cho nha khoa.

Với người Việt: nên hỏi rõ trước khi làm dịch vụ nha khoa lớn, và xin bảng dự toán chi phí bằng văn bản.

Và kiểm tra xem bảo hiểm có chi trả khi mình về Việt Nam không — phạm vi ngoài lãnh thổ khác nhau tuỳ gói, và đây là điều nên biết trước chuyến về nước.

Việc nên làm sớm: đăng ký một bác sĩ gia đình gần nhà ngay khi ổn định, đừng đợi tới lúc ốm — lời khuyên này lặp lại ở mọi nước trong hệ thống này vì nó luôn đúng.