Nước Đức thiếu người trong nhiều ngành, và đã sửa luật nhập cư để tuyển lao động từ ngoài châu Âu. Đây là cơ hội thật, nhưng có điều kiện cụ thể cần biết trước.
- Dân số Đức đang già đi, với nhiều người tới tuổi nghỉ hưu trong những năm tới.
- Các ngành thiếu người rõ nhất gồm y tế, chăm sóc, kỹ thuật, xây dựng và công nghệ thông tin.
- Luật về nhập cư lao động lành nghề đã được sửa đổi trong những năm gần đây.
- Với nghề có điều kiện, vẫn phải qua thủ tục công nhận bằng cấp.
Vì sao thiếu người
Nguyên nhân cấu trúc, không phải tình huống nhất thời.
Dân số Đức đang già đi, và một thế hệ đông người sinh sau chiến tranh đang tới tuổi nghỉ hưu.
Tỷ lệ sinh thấp kéo dài, nên lực lượng lao động bổ sung không đủ bù.
Hệ thống đào tạo nghề không tuyển đủ học viên ở nhiều ngành, do người trẻ chọn học đại học nhiều hơn.
Kết quả: khoảng cách giữa số vị trí cần người và số người sẵn có ngày càng rộng, và các hiệp hội ngành nghề ở Đức nói công khai về vấn đề này.
Đây là bối cảnh khiến nước Đức chủ động sửa luật để thu hút lao động từ nước ngoài.
Các ngành thiếu người
Y tế và chăm sóc — điều dưỡng, hộ lý, chăm sóc người cao tuổi. Đây là nhóm thiếu nghiêm trọng nhất và được nói tới nhiều nhất.
Nghề thủ công và kỹ thuật — thợ điện, thợ nước, thợ lắp đặt hệ thống sưởi, thợ kim loại, thợ xây.
Công nghệ thông tin — ở mọi cấp độ và mọi vùng.
Kỹ sư — cơ khí, điện, xây dựng, và ngày càng nhiều trong lĩnh vực năng lượng.
Vận tải và logistics — lái xe tải, nhân viên kho.
Giáo dục mầm non và giáo viên ở nhiều bang.
Điểm quan trọng khi đọc các danh sách này: nhu cầu là nhu cầu về người có tay nghề được công nhận, không phải nhu cầu về lao động phổ thông chung chung.
Khung pháp lý cho lao động từ ngoài châu Âu
Mô tả nguyên tắc; chi tiết phải tra ở nguồn chính thức.
Đức đã ban hành và sau đó sửa đổi luật về nhập cư lao động lành nghề, theo hướng mở rộng các con đường vào.
Các hướng chính thường được nêu: vào theo hợp đồng lao động với bằng cấp được công nhận, vào để hoàn tất thủ tục công nhận, và vào để tìm việc trong một thời hạn nhất định.
Có cơ chế cho phép người có trình độ vào Đức tìm việc theo hệ thống tính điểm dựa trên bằng cấp, kinh nghiệm, ngôn ngữ và tuổi.
Điều kiện chung thường gồm: bằng cấp được công nhận hoặc có thể so sánh, hợp đồng lao động hoặc lời mời làm việc, và trình độ ngôn ngữ phù hợp với công việc.
⚠️ Đây là lĩnh vực đã thay đổi nhiều lần trong vài năm gần đây — mọi điều kiện, ngưỡng lương và danh mục ngành phải tra ở cơ quan đại diện Đức tại Việt Nam và các cổng thông tin chính thức, không dựa vào bài viết cũ.
Con đường thực tế cho người Việt
Gom lại các hướng có thật.
Học nghề tại Đức — vào theo diện đào tạo nghề, như đã nói kỹ ở chuyên mục giáo dục; phù hợp với người trẻ.
Sang làm việc với bằng nghề đã có — cần công nhận bằng cấp và trình độ tiếng.
Du học rồi ở lại làm việc — sinh viên tốt nghiệp ở Đức có điều kiện thuận lợi hơn để tìm việc và xin cư trú.
Sang theo diện chuyên môn cao — với người đã có bằng đại học và kinh nghiệm phù hợp.
Điểm chung của mọi con đường: tiếng Đức là yếu tố quyết định, và là thứ nên đầu tư sớm nhất.
Vì sao thiếu người mà xin việc vẫn khó
Nghịch lý mà nhiều người Việt gặp và thấy khó hiểu.
Thiếu người không có nghĩa là tuyển dễ dãi — doanh nghiệp Đức vẫn giữ yêu cầu về bằng cấp được công nhận và về ngôn ngữ.
Ba rào cản thường gặp, theo thứ tự mức độ:
Rào cản thứ nhất là ngôn ngữ — phần lớn công việc ở Đức vận hành bằng tiếng Đức, kể cả trong nhà máy và công trường, vì lý do an toàn lao động.
Rào cản thứ hai là công nhận bằng cấp — với nghề có điều kiện thì đây là bắt buộc, và mất thời gian.
Rào cản thứ ba là thủ tục và thời gian — từ khi bắt đầu tới khi sang được thường tính bằng năm, không phải bằng tháng.
Cách hiểu đúng về cơ hội: cửa mở thật, nhưng là cửa cho người chuẩn bị đủ — và chuẩn bị đủ mất thời gian, nên bắt đầu sớm là lợi thế lớn nhất.
Và nhắc lại cảnh báo đã nêu ở chuyên mục trước: đơn vị đưa người đi làm việc ở nước ngoài phải được cấp phép theo quy định của Việt Nam, và không ai bảo đảm trước được kết quả xét thị thực.
Vì sao Đức thiếu lao động?
Dân số già đi với một thế hệ đông người tới tuổi nghỉ hưu, tỷ lệ sinh thấp kéo dài, và hệ thống đào tạo nghề không tuyển đủ học viên ở nhiều ngành.
Ngành nào thiếu người nhất?
Y tế và chăm sóc thiếu nghiêm trọng nhất, sau đó là nghề thủ công kỹ thuật, công nghệ thông tin, kỹ sư, vận tải và giáo dục mầm non.
Có con đường nào cho người ngoài châu Âu?
Có — vào theo hợp đồng với bằng được công nhận, vào để hoàn tất thủ tục công nhận, hoặc vào tìm việc theo cơ chế tính điểm dựa trên bằng cấp, kinh nghiệm, ngôn ngữ và tuổi.
Yếu tố nào quyết định nhất?
Tiếng Đức — đây là điểm chung của mọi con đường và là thứ nên đầu tư sớm nhất, vì nhu cầu là nhu cầu về người có tay nghề làm việc được bằng tiếng Đức.
