Sức mạnh công nghiệp Đức không nằm ở vài tập đoàn lớn mà ở hàng nghìn doanh nghiệp vừa, nhiều nơi đặt tại thị trấn nhỏ mà người ngoài chưa từng nghe tên.
- Doanh nghiệp vừa và nhỏ sử dụng phần lớn lao động ở Đức.
- Nhiều doanh nghiệp trong nhóm này do gia đình sở hữu qua nhiều thế hệ.
- Một số dẫn đầu thế giới trong một lĩnh vực sản phẩm rất hẹp.
- Phần lớn đặt tại thị trấn và thành phố nhỏ, không ở các trung tâm lớn.
Mô hình này khác gì
Có mấy đặc điểm làm nhóm doanh nghiệp này khác với doanh nghiệp vừa ở nhiều nước.
Sở hữu gia đình qua nhiều thế hệ — chủ doanh nghiệp thường là đời thứ ba, thứ tư, và coi doanh nghiệp là tài sản phải truyền lại chứ không phải để bán.
Tầm nhìn dài — vì không chịu áp lực báo cáo lợi nhuận theo quý như doanh nghiệp niêm yết, họ đầu tư cho mười năm tới.
Chuyên sâu một lĩnh vực rất hẹp — thay vì làm nhiều thứ, họ làm một thứ giỏi nhất thế giới.
Gắn với địa phương — doanh nghiệp là nhà tuyển dụng lớn nhất của thị trấn, và quan hệ với cộng đồng rất chặt.
Và đào tạo nhân lực tại chỗ qua hệ thống đào tạo nghề kép, như đã nói ở chuyên mục về giáo dục.
Vô địch trong lĩnh vực không ai biết
Đây là hiện tượng được giới nghiên cứu kinh tế đặt tên riêng.
Có những doanh nghiệp Đức dẫn đầu thế giới về một loại sản phẩm rất cụ thể — một loại van công nghiệp, một loại máy đóng gói, một loại vật liệu phủ.
Người tiêu dùng không biết tên họ vì sản phẩm của họ nằm bên trong sản phẩm khác, hoặc là thiết bị dùng trong nhà máy.
Chiến lược chung của nhóm này: thị trường hẹp nhưng toàn cầu — bán cho khách hàng ở khắp thế giới thay vì bán nhiều thứ ở một thị trường.
Điều này giải thích vì sao một doanh nghiệp ở thị trấn vài nghìn dân có thể xuất khẩu đi hàng chục nước.
Với người Việt quan tâm kinh doanh: đây là mô hình đáng nghiên cứu — không cạnh tranh về quy mô mà cạnh tranh về độ sâu.
Làm việc cho doanh nghiệp vừa
Phần thực tế cho người tìm việc, vì nhóm này thường bị bỏ qua.
Mặt lợi: cơ cấu phẳng hơn, thấy được tác động của việc mình làm, và quan hệ với lãnh đạo gần hơn.
Mặt lợi thứ hai: nhiều doanh nghiệp trong nhóm này đang thiếu người, đặc biệt ở các thị trấn nhỏ — nên cạnh tranh ít hơn so với tập đoàn lớn ở thành phố.
Mặt lợi thứ ba: ổn định — các doanh nghiệp gia đình thường tránh sa thải và giữ người qua các giai đoạn khó.
Mặt cần cân nhắc: thường yêu cầu tiếng Đức tốt, vì môi trường làm việc ít quốc tế hơn.
Mặt cần cân nhắc thứ hai: ở thị trấn nhỏ thì đời sống xã hội và cộng đồng người nước ngoài hạn chế hơn.
Lời khuyên: nếu tiếng Đức đủ tốt, đây là hướng có tỷ lệ thành công cao hơn nhiều so với nộp vào các tập đoàn ai cũng biết tên.
Cách tìm các doanh nghiệp này
Tra danh sách thành viên của phòng công thương vùng — các phòng này công bố thông tin doanh nghiệp trong địa bàn.
Tìm theo ngành và theo vùng trên các trang tuyển dụng của Đức, thay vì tìm theo tên công ty.
Xem hội chợ chuyên ngành — danh sách nhà trưng bày là danh sách doanh nghiệp trong ngành đó.
Nộp hồ sơ tự ứng tuyển — ở Đức, gửi hồ sơ khi doanh nghiệp chưa đăng tin là việc được chấp nhận và đôi khi hiệu quả.
Thách thức của mô hình này
Nói cân bằng, vì mô hình nào cũng có điểm yếu.
Chuyển giao thế hệ là vấn đề lớn nhất — nhiều chủ doanh nghiệp tới tuổi nghỉ mà con cái không muốn nối nghiệp, và đây là chủ đề được bàn nhiều ở Đức.
Thiếu người lành nghề — đặc biệt ở các thị trấn nhỏ, nơi người trẻ chuyển ra thành phố.
Số hoá chậm hơn ở một số doanh nghiệp, do cơ cấu truyền thống và do đầu tư thận trọng.
Phụ thuộc vào xuất khẩu — nên nhạy với biến động của thị trường thế giới và với chi phí năng lượng.
Điểm đáng chú ý với người Việt: chính hai vấn đề đầu tạo ra cơ hội — doanh nghiệp thiếu người và thiếu người kế nghiệp thì mở cửa hơn với người từ ngoài vào.
Đã có trường hợp người nước ngoài làm lâu năm rồi tiếp quản doanh nghiệp khi chủ cũ nghỉ — con đường dài nhưng có thật.
Và chú ý tới các thị trấn quanh thành phố lớn — nhiều doanh nghiệp tốt nằm ở đó, trong tầm đi làm hằng ngày từ thành phố.
Doanh nghiệp vừa ở Đức khác gì?
Sở hữu gia đình qua nhiều thế hệ, tầm nhìn dài vì không chịu áp lực báo cáo theo quý, chuyên sâu một lĩnh vực rất hẹp, và gắn chặt với địa phương.
Vì sao nhiều doanh nghiệp Đức không ai biết tên?
Vì sản phẩm của họ nằm bên trong sản phẩm khác hoặc là thiết bị dùng trong nhà máy — thị trường hẹp nhưng bán toàn cầu.
Làm cho doanh nghiệp vừa có lợi gì?
Cơ cấu phẳng, thấy được tác động công việc mình làm, cạnh tranh ít hơn tập đoàn lớn, và các doanh nghiệp gia đình thường tránh sa thải.
Tìm các doanh nghiệp này ở đâu?
Tra danh sách thành viên phòng công thương vùng, tìm theo ngành và vùng trên trang tuyển dụng, và xem danh sách nhà trưng bày ở hội chợ chuyên ngành.
