Hợp đồng lao động và bảng lương ở Đức

Lương gộp và lương thực nhận ở Đức chênh nhau nhiều. Và có một khoản mà người nước ngoài có thể không phải đóng nếu khai đúng ngay từ đầu — nhiều người Việt đóng nhiều năm mà không biết.

Hợp đồng và thời gian thử việc

Hợp đồng lao động ở Đức phải bằng văn bản với các nội dung chính được luật quy định.

Thời gian thử việc thường tối đa sáu tháng, và trong thời gian này thời hạn báo trước khi chấm dứt ngắn hơn.

Điểm rất quan trọng: sau khi hết thử việc, người lao động được bảo vệ mạnh hơn nhiều trước việc chấm dứt hợp đồng — với điều kiện doanh nghiệp đạt quy mô nhất định.

Đây là một trong những đặc điểm nổi bật của thị trường lao động Đức: sa thải không dễ và phải có lý do được luật công nhận.

Thời hạn báo trước tăng theo thâm niên — người làm lâu năm được báo trước sớm hơn.

Với người mới sang: đọc kỹ điều khoản về thử việc và thời hạn báo trước trước khi ký, và giữ bản có chữ ký.

Bảng lương gồm những gì

Lương gộp là con số trên hợp đồng.

Các khoản bị trừ gồm thuế thu nhập, và phần đóng góp của người lao động cho các loại bảo hiểm bắt buộc.

Bốn loại bảo hiểm bắt buộc: y tế, chăm sóc dài hạn, hưu trí và thất nghiệp.

Điểm đáng nói: người sử dụng lao động cũng đóng một phần tương ứng cho các loại bảo hiểm này, ngoài phần trừ vào lương.

Nghĩa là chi phí thật mà doanh nghiệp bỏ ra cao hơn lương gộp — con số này gọi là tổng chi phí lao động.

⚠️ Tỷ lệ đóng góp và mức thuế do luật quy định và điều chỉnh theo năm — nên tra mức hiện hành thay vì dựa vào con số trong bài viết cũ.

Thuế nhà thờ — khoản nhiều người Việt đóng nhầm

Đây là phần quan trọng nhất của bài, và là chỗ tiết kiệm được tiền thật.

Ở Đức có một khoản thuế thu cho các tổ chức tôn giáo, tính theo tỷ lệ trên thuế thu nhập.

Điểm mấu chốt: khoản này chỉ thu với người đăng ký là thành viên của tổ chức tôn giáo có thu khoản đó.

Vấn đề xảy ra khi người mới sang khai vào ô tôn giáo trong mẫu đăng ký cư trú mà không biết hệ quả.

Với người Việt: nếu không phải thành viên của tổ chức tôn giáo thu khoản này thì khai đúng là không thuộc diện đó — và sẽ không bị trừ.

Lưu ý cho người theo đạo: đây là quyết định cá nhân về việc đăng ký thành viên, và bài này chỉ nêu cơ chế chứ không khuyên nên chọn gì.

Nếu đã bị trừ mà không đúng: có thủ tục để điều chỉnh — hỏi cơ quan thuế địa phương hoặc bộ phận nhân sự.

Bậc thuế

Khái niệm ảnh hưởng trực tiếp tới tiền nhận hằng tháng.

Hệ thống thuế Đức chia người nộp thuế thành các bậc, tuỳ tình trạng hôn nhân và hoàn cảnh.

Bậc thuế không thay đổi tổng số thuế phải nộp cả năm, mà thay đổi số bị khấu trừ hằng tháng.

Vợ chồng có thể chọn tổ hợp bậc thuế, và lựa chọn này ảnh hưởng tới dòng tiền hằng tháng của gia đình.

Khi kết hôn, nên tìm hiểu về việc đổi bậc thuế — đây là việc nhiều cặp vợ chồng người Việt làm muộn.

Nghỉ phép và thời giờ làm việc

Phần quyền lợi mà người lao động nên biết mình có.

Luật quy định số ngày nghỉ phép năm tối thiểu, và nhiều thoả ước ngành cho mức cao hơn mức tối thiểu đó.

Ngày nghỉ lễ khác nhau giữa các bang, như đã nói ở chuyên mục đầu — nên tổng số ngày nghỉ trong năm cũng khác.

Thời giờ làm việc được luật giới hạn, với quy định về nghỉ giữa ca và về khoảng nghỉ tối thiểu giữa hai ngày làm việc.

Nghỉ ốm có chế độ riêng — người lao động được tiếp tục hưởng lương trong một khoảng thời gian khi có giấy của bác sĩ, rồi sau đó chuyển sang chế độ của bảo hiểm y tế.

Điểm văn hoá quan trọng: ở Đức, nghỉ ốm là nghỉ thật — đi làm khi ốm không được coi là chăm chỉ mà bị coi là thiếu trách nhiệm với đồng nghiệp.

Và khi ốm phải báo cho nơi làm việc theo đúng quy trình, thường là ngay trong ngày đầu tiên — đây là nghĩa vụ, không phải phép lịch sự.

Và quyết toán thuế cuối năm điều chỉnh lại — nhiều người nộp thừa trong năm và được hoàn lại khi quyết toán, nên việc khai quyết toán là đáng làm.